Konkordato sürecinde zamanlama, projenin mahkeme nezdinde kabul görüp görmeyeceğini ve şirketin kurtulup kurtulamayacağını belirleyen en hayati unsurdur. Bir şirket, kasasındaki son kuruşu tüketip kapısına kilit vurma noktasına geldiğinde değil; "finansal göstergelerin alarm vermeye başladığı ancak üretim ve satış kabiliyetinin hala devam ettiği" o kritik eşikte konkordato yoluna gitmelidir.
Bir şirket patronunun veya yönetim kurulunun konkordato sürecini başlatması gerektiğini gösteren en net teknik ve operasyonel sinyaller şunlardır:
1. Yapısal Nakit Akışı Krizleri (Çarkların Dönmemesi)
En yaygın ve en önemli belirtidir. Şirketin satışları iyi olabilir, fabrikası çalışıyor veya depoları dolu olabilir; ancak tahsilat vadeleri ile ödeme vadeleri arasındaki denge tamamen kopmuştur.
- Şirket, vadesi gelmiş günlük ticari borçlarını (tedarikçi ödemeleri, personel maaşları, SGK/Vergi taksitleri) elindeki nakit ve tahsilatlarla ödeyemez hale gelmişse,
- Sürekli olarak "borcu borçla kapatma" (yeni ve yüksek faizli kredi çekerek eski krediyi kapatma) sarmalına girilmişse, tehlike çanları çalıyor demektir.
2. Banka ve Kredi Kanallarının Tıkanması
Finansal kuruluşlar (bankalar), piyasadaki riski en erken sezen kurumlardır. Şirketin finansal yapısındaki bozulma bankalar tarafından fark edildiğinde şu belirtiler başlar:
- Mevcut kredi limitlerinin dondurulması veya yeni kredi taleplerinin kesin olarak reddedilmesi.
- Bankaların risk görerek mevcut kredileri erken çağırma (kapatma) talebinde bulunması.
- Çekilen kredilerin faiz oranlarının sürdürülemez boyutlara ulaşması.
3. Operasyonel ve Hukuki Sinyaller (Piyasa İtibarının Zedelenmesi)
Nakit krizinin şirketin dışına taşarak piyasaya ve resmi kurumlara yansıdığı aşamadır:
- Şirket çeklerinin "karşılıksız" yazılmaya başlanması.
- Hayati öneme sahip hammaddeleri sağlayan tedarikçilerin, ödeme alamadıkları için mal sevkiyatını durdurması veya sadece "peşin çalışmaya" dönmesi.
- Şirket aleyhine irili ufaklı icra takiplerinin ve haciz işlemlerinin (özellikle ihtiyati hacizlerin) fiilen başlaması veya kapıya dayanması.
4. Bilanço Rasyolarının Bozulması (Borca Batıklık)
İşin teknik ve yasal boyutudur. Türk Ticaret Kanunu (TTK) Madde 376 kapsamında değerlendirildiğinde;
- Şirketin aktifleri (tüm varlıkları), pasiflerini (tüm borçlarını) karşılayamaz duruma gelmişse (Borca Batıklık),
- Kısa vadeli yabancı kaynaklar (1 yıl içinde ödenecek borçlar), dönen varlıkları (nakit ve nakde çevrilebilir varlıklar) aşmışsa, şirket hukuken konkordato veya iflas seçenekleriyle yüzleşmek zorundadır.
Altın Kural: İcra takipleri yağmur gibi yağmaya başladıktan, banka hesaplarına blokeler konduktan ve makineler durduktan sonra yapılan bir konkordato başvurusunun başarı şansı çok düşüktür. Doğru zaman; "Şu an hala üretiyoruz ve satış yapıyoruz ama önümüzdeki 3-4 ay içinde bu borç yükünü çeviremeyeceğimiz matematiksel olarak kesin" denildiği andır.